Numer katalogowy: 35

Bronisław Kierzkowski(1924 – 1993)

Relief, 1973

technika własna, relief, drewno, olej, płyta paździerzowa, gwoździe, pasy skórzane, 126 × 58,5 cm

Cena: 23 000 PLN

sygnowany i datowany na odwrocie: „KIERZKOWSKI | aalborg 1973”

Najwcześniejsze artystyczne próby Kierzkowskiego stanowiły dość konwencjonalne obrazy pejzażowe czy martwe natury. W okresie politycznej odwilży jednak, jako jeden z pierwszych polskich artystów (obok Maziarskiej, Marczyńskiego czy Jana Ziemskiego) zaczął eksperymentować z malarstwem materii. Swoje prace powstające z elementów żelaznych i gipsu określał mianem „kompozycji fakturowych”, gdyż istotnie to właśnie faktura – na przemian chropowata i gładka – była najsilniej oddziałującym czynnikiem plastycznym. Kompozycje te jednak (w przeciwieństwie chociażby do Konkretów Adama Marczyńskiego) miały uporządkowaną, przejrzystą strukturę, cechowała je swoista architektonika, ład wywiedziony z unistycznej teorii Strzemińskiego, do którego dorobku artysta chętnie się odwoływał. Paradoksalnie jego dzieła stwarzały wrażenie organicznych form, choć zbudowane były z „industrialnych” tworzyw pochodzących ze współczesnego zmechanizowanego świata.

Jerzy Olkiewicz pisał o Kierzkowskim: „twórczość Bronisława Kierzkowskiego wyróżnia się obiektywizmem, logiką konstrukcji i tym rodzajem klarowności, który sprawia, że dzieło sztuki powstaje nie tyle w uzależnieniu od odgłosów jesiennego deszczu, widoku porannej mgły, czy poszumów wiatru – ale w oparciu o przemyślaną koncepcję, która nadaje mu kompozycyjną jedność; jednolity, organiczny charakter, tak pełny i oczywisty, jak forma rosnącego drzewa, forma liścia – forma natury. Plastyka Kierzkowskiego to plastyka rzeczowa. Kierzkowski nie stara się sugerować czy budzić skojarzenia – Kierzkowski pokazuje”.*

Natomiast inny wybitny artysta, Tadeusz Brzozowski, charakteryzuje całokształt twórczości Kierzkowskiego pisząc: „Myślę, że tym, co obsesyjnie narzuca się przy obcowaniu ze sztuką doc. Kierzkowskiego, jest gorzkie i chyba ironiczne wyznanie autora, czym jest w istocie swej nasza industrialna cywilizacja. W sztuce tej nie widać człowieka. Natomiast można zobaczyć ślady jego działalności, gdzie odpady technicznej cywilizacji znalezione na złomowiskach, przemieszane są z magmą form biologicznych”. Dodaje jednak, że „nie cała twórczość Kierzkowskiego posiada ten »nalot« pesymizmu. Są okresy, gdzie np. w »serii 1973« asamblaże są pełne koloru i formy wyzwalającej w odbiorcy odczucia pewnego optymizmu”.**

Z tego właśnie okresu pochodzi prezentowany relief, istotnie stanowiący swoisty fenomen i interesujący wyjątek w konsekwentnie rozwijanej przez Kierzkowskiego formule artystycznej. Barwna kompozycja z drewna i przypadkowych codziennych przedmiotów przywołuje echa estetyki dada, w szczególności budzi skojarzenia z Merzbau – „śmieciowymi” asamblażami Kurta Schwittersa. Kierzkowski swoją nietypową pracą odsłania mniej poważną, wręcz humorystyczną stronę swojej sztuki, odmienną od przemyślanych struktur z gipsu i metalowych siatek. Nadal jednakże nie porzuca swoich podstawowych zainteresowań fakturą, uniwersalną symboliką figury koła, w końcu także artystycznym potencjałem tzw. objets trouvés – przedmiotów znalezionych, ocalonych przed zniszczeniem odpadów współczesnej cywilizacji.


 

*J. Olkiewicz, Bronisław Kierzkowski, [w:] Kierkowski, Galerii Sztuki ZPAP, Warszawa 1964, s. 2.

**T. Brzozowski, [w:] Fakturowce 1984–1987. Bronisław Kierkowski, BWA, Wrocław 1987, s. 2.

 

ul. Złota 48/54
00-120 Warszawa
budynek Hotelu Mercure
(wejście od pasażu za budynkiem „Złota 44”)