fbpx
×

Pejzaż

nr katalogowy: 1

Nazwa aukcji/kod aukcji: 17 Aukcja Sztuki XX i XXI wieku

Szancenbach Jan

(1928–1998)

Pejzaż
1968

Cena wywoławcza:

18 000 PLN

Estymacja:

24 000 - 28 000 * PLN

olej / płótno
100 x 130 cm
sygnowany i datowany p.d.: Szencelbach 68′


Urodził się w 1928 r. w Krakowie. Zmarł w 1998 r. W latach 1940-1942 studiował w Kunstgewerbeschule w Krakowie u S. Kamockiego, J. Mehoffera, A. Jurkiewicza. W latach 1942-1945 sam doskonalił swoje umiejętności. Naukę kontynuował w latach 1945-1948 na Akademii Sztuk Pięknych u W. Weissa, E. Eibischa i L. Gradowskiego; dyplom otrzymał w 1952 r. Od 1972r. prowadził własną pracownię na Wydziale Malarstwa. W latach 1987-1993 był rektorem ASP w Krakowie, a w 1986 r. został mianowany profesorem. Zajmował się malarstwem, a także grafiką, ilustracją i filmem rysunkowym.

Szancenbach na przestrzeni lat zdobył wierne grono zwolenników, podzielających jego wiarę w znaczenie umiejętności warsztatowych i przywiązanie do tradycji. Z pełną świadomością tworzył prace utrzymane w duchu francuskiego postimpresjonizmu oraz kapizmu i z dużym zaangażowaniem bronił znaczenia przedstawicieli tych nurtów. Jak powiedział: ,,Wciąż czytam i słyszę różne przepojone żółcią narzekania i skargi, że w latach międzywojennych koloryści opanowali szkolnictwo artystyczne. No i dobrze, i chwała Bogu, to byli świetni malarze.’’ (w: ,,Jan Szancenbach. 1928-1998’’, Zbigniew Kazimierz Witek, s. 21) Stąd też uwielbienie natury, traktowanej jako dającej impuls do powstania obrazu. Jednak przyroda i jej potencjał mimetyczny nigdy nie znalazła miejsca w jego dorobku. W gronie ulubionych motywów artysty dominowały cykle martwych natur z kwiatami, owocami i krabami, pejzaże, sceny rodzajowe z codziennego życia oraz portrety rodziny i przyjaciół. Do końca życia nie wierzył w tworzenie sztuki pod wpływem mody, uważając takie podejście za powierzchowne.

Nie można jednak zapomnieć, że te zdecydowane poglądy kształtowały się na przestrzeni lat. W przeszłości Szancenbach podejmował eksperymenty artystyczne, dążąc do wypracowania własnego, niepowtarzalnego stylu. Z perspektywy czasu może wydawać się to niewiarygodne, ale w drugiej połowie lat ’50 zainteresował się kubizmem i geometrią. Kompozycje z tego okresu cechują się wyraźnymi podziałami, a postaci i przedmioty zostały rozbite, tracąc czytelność. Kolejną zmianę przyniosło następne dziesięciolecie, kiedy to malarz zaczął znacznie upraszczać swoje kompozycje, a kolor stracił czystość – został złamany poprzez dodanie całej gamy półtonów. Strukturę przedmiotów budowały płasko położone plamy barwne, niemalże niezależne od form. Jedną z takich prac jest ,,Strefa wzajemnych wpływów, czyli martwa natura z czerwonym czajnikiem’’. W latach ’70 ostatecznie odrzucił eksperymenty i powrócił do natury. Nie oznacza to w żadnej mierze regresu – jego pejzaże zaczęły cechować się zredukowaną narracją, a nacisk został położony na kolor i fakturę. Dość szybko barwa przestała spełniać funkcje opisowe i nabrała cech abstrakcyjnych, czego przykładem może być ,,Płonący las’’, 1961 r. Stała się ona nie tylko środkiem, ale i celem samym w sobie oraz czynnikiem decydującym o konstrukcji obrazu. Niezwykle charakterystyczne w twórczości tego artysty są kontrastowe zestawienia barwne oraz uwielbienie gorących odcieni. Do historii przeszły już ,,cynobry Szancenbacha’’. Jasne jest również docenienie i wykorzystywanie ekspresyjnego potencjału kolorytu, co zdradza inspiracje fowizmem. Ponadto grubo nakładana farba wywołuje załamywanie i odbijanie światła, co wywołuje feerie odcieni i wzbogaca kompozycję.